Trzy ćwiczenia, nie pięć
Test sprawności fizycznej dla kandydatów do Służby Celno-Skarbowej składa się z trzech ćwiczeń opisanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie postępowania kwalifikacyjnego do służby w SCS (Dz.U. 2021 poz. 1943):
| Zdolność | Ćwiczenie | Jak się liczy |
|---|---|---|
| siła mięśni ramion | uginanie ramion w podporze leżąc przodem (kobiety z kolanami opartymi o podłoże) | liczba prawidłowych powtórzeń |
| siła mięśni brzucha | skłony tułowia w przód z leżenia tyłem | liczba poprawnych skłonów w 30 sekund |
| wytrzymałość | bieg 600 m (kobiety) albo 1000 m (mężczyźni) | czas z dokładnością do 1 sekundy |
Nie ma toru przeszkód, skoku w dal ani rzutu piłką. Takie próby mają testy innych formacji i stąd biorą się pomyłki w poradnikach. Jeśli czytasz, że w SCS liczy się „zwinność" albo „koordynacja ruchowa", to nie jest opis tego testu.
Test sprawności kandydatów jest w rozporządzeniu o postępowaniu kwalifikacyjnym. Osobne rozporządzenie z 2018 r. (t.j. Dz.U. 2022 poz. 379) dotyczy testów i badań funkcjonariuszy, którzy już pełnią służbę - nie myl tych dwóch aktów.
Kiedy i z czym przychodzisz
Test sprawności jest czwartym krokiem naboru. Przystępujesz do niego po pozytywnym wyniku testu psychologicznego (§ 14). Musisz przynieść zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do udziału w teście, wystawione nie wcześniej niż 30 dni przed dniem testu (§ 15 ust. 1). Izba w Białymstoku zaleca, żeby lekarz wpisał jedno z jednoznacznych sformułowań, np. „Brak przeciwwskazań zdrowotnych do udziału w teście sprawności fizycznej", i żeby zaświadczenie miało pieczątkę i własnoręczny podpis lekarza.
Ćwiczysz w stroju sportowym, a przed testem sprawdza się tożsamość i informuje o zasadach oceniania (§ 15 ust. 3 w zw. z § 11 ust. 2). Test przeprowadza zespół co najmniej trzyosobowy (§ 4 ust. 3).
Punktacja i próg
Za każde ćwiczenie możesz dostać 5, 4 albo 3 punkty. Wynik poniżej poziomu na 3 punkty albo rezygnacja z ćwiczenia to 0 punktów. Maksimum za trzy ćwiczenia wynosi 15 punktów (załącznik nr 2, pkt 3).
Próg przejścia nie jest sumą. Do testu kompetencyjnego przechodzą kandydaci, którzy „uzyskali co najmniej po 3 punkty z każdego ćwiczenia" (§ 15 ust. 4). Wynik 5 + 5 + 0 daje 10 punktów i oznacza koniec naboru. Wynik 3 + 3 + 3 daje 9 punktów i przepustkę dalej. Dlatego trening ma sens tylko wtedy, gdy podciągasz najsłabsze ćwiczenie.
Normy dla mężczyzn
Tabela z załącznika nr 2. Liczby w kolumnach to minimum na 5, 4 i 3 punkty.
| Ćwiczenie | Grupa wiekowa | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
|---|---|---|---|---|
| uginanie ramion (powtórzenia) | do 30 lat | 26 | 22 | 19 |
| powyżej 30 do 40 lat | 22 | 18 | 14 | |
| powyżej 40 lat | 17 | 12 | 8 | |
| skłony w 30 s (powtórzenia) | do 30 lat | 25 | 21 | 15 |
| powyżej 30 do 40 lat | 23 | 17 | 13 | |
| powyżej 40 lat | 19 | 13 | 9 | |
| bieg 1000 m (czas) | do 30 lat | 4:30 | 4:45 | 5:05 |
| powyżej 30 do 40 lat | 4:50 | 5:05 | 5:20 | |
| powyżej 40 lat | 5:05 | 5:20 | 5:40 |
Normy dla kobiet
| Ćwiczenie | Grupa wiekowa | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
|---|---|---|---|---|
| uginanie ramion z kolan (powtórzenia) | do 30 lat | 11 | 7 | 4 |
| powyżej 30 do 40 lat | 9 | 5 | 3 | |
| powyżej 40 lat | 6 | 4 | 2 | |
| skłony w 30 s (powtórzenia) | do 30 lat | 16 | 13 | 10 |
| powyżej 30 do 40 lat | 14 | 11 | 8 | |
| powyżej 40 lat | 12 | 9 | 6 | |
| bieg 600 m (czas) | do 30 lat | 3:15 | 3:30 | 3:45 |
| powyżej 30 do 40 lat | 3:25 | 3:40 | 3:55 | |
| powyżej 40 lat | 3:35 | 3:50 | 4:05 |
O zapisie czasu. W rozporządzeniu czasy biegu są w kolumnie „minuty" i zapisane z przecinkiem, np. 4,30 albo 3,15. Czytamy je jako minuty i sekundy (4:30, 3:15), bo żadna liczba po przecinku nie przekracza 59, kolejne progi różnią się o 15 albo 20 sekund (np. 4,45 i 5,05), a wynik mierzy się „z dokładnością do 1 sek.". Rozporządzenie nie rozpisuje tego wprost, więc jest to nasza interpretacja zapisu.
O grupach wiekowych. Załącznik dzieli kandydatów na trzy grupy: do 30 lat, powyżej 30 do 40 lat i powyżej 40 lat. Nie mówi, czy liczy się rok urodzenia, czy ukończone lata w dniu testu. Jeśli jesteś na granicy grup, zapytaj o to izbę prowadzącą nabór.
Jak wykonać ćwiczenia, żeby były zaliczone
Uginanie ramion. Z podporu leżąc przodem uginasz ręce w łokciach i barkach tak, żeby znalazły się co najmniej na wysokości łokci, przy wyprostowanym tułowiu, a potem prostujesz ręce do pełnego wyprostu. Oceniający liczy na głos prawidłowe powtórzenia. Powtórzenie niezgodne z opisem nie liczy się, a oceniający powtarza ostatnią zaliczoną liczbę. Nie wolno robić przerw odpoczynkowych.
Skłony tułowia. Leżysz na materacu na plecach, nogi ugięte w kolanach pod kątem około 90 stopni, stopy równolegle w odległości około 30 cm, palce splecione z tyłu głowy. Stopy przytrzymuje partner albo opierasz je o dolny szczebel drabinek. Na sygnał robisz skłon, dotykasz łokciami kolan i wracasz do leżenia tak, żeby splecione palce dotknęły podłoża. Nie wolno unosić bioder.
Bieg. Najlepiej na bieżni lekkoatletycznej, a jeśli jej nie ma, na równym, twardym podłożu. Stajesz około 1 m przed linią startu, na komendę „na miejsca" przyjmujesz pozycję startową wysoką, na „start" albo sygnał biegniesz. Próbę wykonuje się jeden raz.
Kto cię ocenia
Test przeprowadza zespół co najmniej trzyosobowy, wyznaczony przez kierownika jednostki spośród członków zespołu kwalifikacyjnego albo spośród innych funkcjonariuszy i pracowników, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przeprowadzenia testu (§ 4 ust. 3). W Centralnym Zespole, który odpowiada za cały nabór, musi być osoba z kwalifikacjami do przeprowadzenia testu sprawności (§ 3 ust. 2). Oceniający liczy powtórzenia na głos, więc na bieżąco wiesz, ile zostało zaliczonych.
Dwa przykłady liczenia
Tabele podają minimum na 5, 4 i 3 punkty. Rozporządzenie przypisuje punkty do „określonej liczby powtórzeń oraz czasu biegu", a nie do przedziałów, i nie mówi wprost, co z wynikiem pomiędzy progami. Czytamy to tak, że daje on niższą z sąsiednich ocen, ale to nasza interpretacja - bezpieczniej trenować pod próg oceny, o którą walczysz.
Mężczyzna, 34 lata (grupa powyżej 30 do 40 lat). Robi 20 pompek: to więcej niż 18 (4 punkty), mniej niż 22 (5 punktów), więc 4 punkty. Robi 15 skłonów w 30 sekund: więcej niż 13 (3 punkty), mniej niż 17 (4 punkty), więc 3 punkty. Biegnie 1000 m w 5:15: szybciej niż 5:20 (3 punkty), wolniej niż 5:05 (4 punkty), więc 3 punkty. Razem 10 punktów, każde ćwiczenie ma co najmniej 3 - przechodzi do testu kompetencyjnego.
Kobieta, 27 lat (grupa do 30 lat). Robi 8 pompek z kolan: więcej niż 7, mniej niż 11, więc 4 punkty. Robi 9 skłonów: mniej niż 10, czyli poniżej normy na 3 punkty - 0 punktów. Bieg 600 m w 3:20 daje 4 punkty. Razem 8 punktów, ale przez zero w skłonach kończy nabór na tym etapie.
Plan przygotowania w trzech zdaniach
Najpierw sprawdź się według tabeli dla swojej grupy i zobacz, które ćwiczenie jest najbliżej granicy 3 punktów. Ćwicz przede wszystkim to ćwiczenie, bo jedno zero kończy nabór. Pompki i brzuszki trenuj dokładnie w technice z rozporządzenia, bo powtórzenia „po swojemu" nie zostaną zaliczone.
Po teście
Po zaliczeniu testu sprawności przystępujesz do testu kompetencyjnego (§ 15 ust. 4), a potem do rozmowy. Punkty z testu sprawności nie wpływają na kolejność na liście kandydatów, bo tę ustala się według rozmowy (§ 17 ust. 7). Test sprawności jest więc bramką: trzeba go zaliczyć, ale nie trzeba go „wygrać".
Pytania o normy i zasady testu znajdziesz w bazie pytań o test sprawności, rozmowę i komisję. Dalsze etapy opisują artykuły test psychologiczny, kompetencyjny i rozmowa i komisja lekarska i lista kandydatów, a całą ścieżkę - jak zostać funkcjonariuszem SCS.